Nekada Sirmijum danas Sremska Mitrovica, nekada jedna od četiri prestonice Rimskog carstva a danas prelep grad protkan istorijom. Zanimljivo je da je grad u trećem veku imao oko 100.000 stanovnika a danas oko 73 000.
Sirmijum je u periodu od prvog do četvrtog veka nove ere bio sedište rimske provincije Donja Panonija. U njemu su bile smeštene jedinice legionara koje su imale zadatak da štite Rimsko carstvo od varvara. Zbog velike važnosti Sirmijuma za odbranu carstva u njemu su povremeno duže živeli ili boravili carevi. Ovaj period je bio najbezbedniji za grad. U petom veku grad intenzivno napadaju varvarska plemena a 505. godine Avari su ga potpuno uništili.
Tragovi istorije
Martovski sunčan dan, šetam ulicama Sremske Mitrovice ispod kojih se nalaze ostaci velikog rimskog grada Sirmijuma. Tragovi drevnog grada nalaze se na široj teritoriji današnjeg naselja.
Malo hodam kroz Sirmijum malo kroz Sremsku Mitrovicu, prošlost i sadašnjost prepliću se kroz grad.
Iskopine na Žitnom trgu u Sremskoj Mitrovici
Ostaci tog grada danas se nalaze ispod zgrada, ulica, svuda okolo… Nekoliko mesta je otkopano kao što su Carska palata (250 kvadrata podnih mozaika), deo koji se nalazi u sklopu Muzej sa lapidarijumom, ostaci građevina na Žitnom trgu…
Stručnjaci kažu: Jedini neiskopani rimski hipodrom u svetu nalazi se ispod Sremske Mitrovice.
Zamišljam popločane ulice po kojim su hodali mnogi rimski carevi i vreme kada je grad bio veliki i moćan. Veći nego danas. Marko Aurelije, Dioklecijan, Prob, Domicijan, Maksimilijan, Hostilijan, Konstancije II, Decije Trajan, Gracijan… Neki od njih rođeni su u Sirmijumu i okolini.
Akvadukt i pešački most
U Sirmijumu voda za piće stizala je sa izvora fruškogorskog potoka Vranješ. Akvadukt je bio dug 14 km a njegovi ostaci su porušeni 1908. godine. Zar se moralo sve to porušiti? Ulice u gradu su imale kanalizaciju koja se slivala u reku.
U Sirmijumu izgrađen je Artemidin most velika građevina iz tog doba. Na žalost poslužio je, u vreme progona hrišćana, kao gubilište (sirmijumskih svetih mučenika). Po jednom od pogubljenih prvom episkopu svetom Irineju most je nazvan 1993. godine kada je na mestu starog mosta podignut jedan od najdužih visećih pešačkih mostova u Evropi.
Velike kamene latice – fontana ’’Kameni cvet’’
Kamen je previše naglasio latice cveta pa mi se čini da se on pretvorio u ‘’oktopoda’’ koji izranja negde iz dubine mora i moćno pokazuje svoju raskošnu lepotu. Fontana me podsetila da je ovde nekada davno bilo more.
Fontana ‘’Kameni cvet’’ nalazi se u gradskom parku na mestu gde se nekada nalazila ’’carska lipa’’. Puštena je u rad 1. maja 1946. godine. Autor spomenika je arhitekta Irina Nepokojčicka prva žena arhitekta u Sremskoj Mitrovici i član odbora za osnivanje Muzeja Srema.
Kovnica novca
U Muzeju Srema izložene su replike zlatnih novčića i zlatnih poluga koje oslikavaju moć tadašnjih vladara i značaj samog grada (misli se na period od prvog do četvrtog veka nove ere).
Pronađena su 33 zlatna novčića za koje se pretpostavlja da su iskovani za vreme cara Konstancija II (četvrti vek nove ere).
Sirmijumska kovnica novca osnovana je za vreme vladavine Marka Aurelija, livene su zlatne poluge a za vreme Konstancija kovani su samo zlatni novčići. Šest rimskih careva čiji se likovi mogu videti na novčićima rođeni su u Sirmijumu.
Rimski carevi hodali su ulicama Mitrovice i pitam se kako se desilo da je na kraju sve ostalo toliko nepoznato. Kovnica novca u gradu koja je iskovala blizu pola miliona zlatnih novčića nestala je davno, ali ostaje moje divljenje načinu kako su tada mogli da tako precizno iskuju novac i da sprovedu ceo proces proizvodnje.
Zlatni šlemovi
Tri rimska zlatna šlema koji su pronađeni kod Sremske Mitrovice 1955. godine danas se nalaze u Muzeju Vojvodine u Novom Sadu.
Carska palata i Muzej Srema
Najveći utisak na mene kao nekog ko je prvi put u gradu ostavili su Carska palata i Muzej Srema (sa dve odvojene zgrade). To su dve tačke u gradu koje obavezno treba posetiti jer se tu mogu videti lepota stvaralaštva, arheologija i naučiti mnogo o istoriji grada.
Idući od jedne do druge upoznala sam kako je grad nastao, koliku je važnost imao u prošlosti, koliko je na njegovom tlu bilo važnih ličnosti u rimsko doba ali i istorijske činjenice koje su manje lepe u kasnijem periodu razvoja grada razaranja, obnavljanja i smenjivanje vlasnika osvajača do dolaska u posed Habzburške monarhije i dalji sled događaja preko prvog i drugog rata i stvaranja Jugoslavije.
Zanimljivo mi je da je u jednom periodu Sremska Mitrovica bila u posedu despota Stefana Lazarevića. Kao vazal Ugarske države za zasluge u ratovima od kralja Žigmunda Luksemburškog pored drugih poseda u Ugarskoj dobio je i Mitrovicu.
U Muzeju Srema predstavljeno je stvaralaštvo njenih stanovnika od onih koji su proizvodili zlatni novac u rimsko doba do umetnika koji danas stvaraju. Umetnost i zanatstvo prepliću se iz veka u vek.
Radionica ’’Nebo tka’’
U Sremskoj Mitrovici kod iskopina Žitni trg ušla sam u Radionicu zanimljivog imena ’’Nebo tka’’ i otkrila vekovnu veštinu preplitanja niti na razboju. Umetnica Mirjana Petrović tkanjem povezuje sadašnjost sa precima koji su mnogo više stvarali za razbojem ili sa iglama u rukama. Veza svih njih jesu niti i upotrebni proizvodi koji su od njih nastajali.
Kao što su stari rimljani u Sirmijumu slagali mozaike kockicu po kockicu tako danas Mirjana slaže šalove na razboju nit po nit. Ručno tka modne i upotrebne predmete u enterijeru od vune i pamuka.
Ovakvu unikatnu umetnost stvarala je priroda milionima godina. Led svetla u pećini istakla su svu njenu veličinu i dala joj dodatnu atraktivnost. Posmatranje lepote pećine, stalaktita i bigrenih kada uz zvuke muzike Trnavskog potoka koji protiče kroz pećinu daje poseban osećaj.
Ulaz u pećinu je nešto posebno, 35 širine i 18 metara visine! Imponzantan! Stopića pećina je po veličini druga pećina u Srbiji. Veća od nje je samo Resavska. Pećina je duga oko 1700 metara a posetioci mogu videti samo prvih 280 metara.
Davnih godina 1909. i 1913. Jovan Cvijić vršio je speleološka istraživanja u ovoj pećini. Za posete pećina je otvorena 2008. godine i predstavlja Spomenik prirode prve kategorije. Nalazi se na oko 700 metara nadmorske visine. Udaljena je od Zlatibora 19 kilometara.
Pored jezera levo od Kraljevog trga nalazi se Kraljeva česma podignuta u čast kralja Aleksandra I Obrenovića i njegovog boravka na Zlatiboru 1883. godine.
Pogled sa Crnog vrha je božanstven. Planina Zlatibor je ogromna, talasasto se smenjuju viši i niži predeli, jedni kao posebna planina bez ijednog drveta, drugi prošarani sa raštrkanim manjim i većim borovima i treći koji su potpuno obrasli borovima. Postoje predeli u kojima ima bukve, graba, cera, hrasta…
Na vrhu brda je spomenik podignut 1967. godine u znak sećanja na steljane ranjenike tokom Drugog svetskog rata. U dnu spomenika ispisan je stih Vaska Pope iz pesme ‘’Branim’’:
Kada se iz centra krene svaki od puteva vodi do nekoliko skrivenih dragulja na planini ili u njenoj neposrednoj blizini. Neki od njih su: Stopića pećina – poznata po bigrenim kadama, 
Zlatibor ima pravi umetnički dragulj na svom terenu. Sigurna sam da će mnogo turista u svoj program uvrstiti šetnju do nekadašnjeg ateljea slikara Milića od Mačve kada bude otvorena za javnost.
Despot Đurađ Branković pružao je podršku umetnicima tako je na njegovom dvoru stvarana umetnost, pisane su i prepisivane knjige, komponovana muzika…
Esfigmenska povelja važan je istorijski dokument. Đurađ Branković izdao je ovu povelju 1429. godine za manastir Esfigmen, koji se nalazi na Svetoj gori, kao njegov novi ktitor. Povelja je izrađena u manastiru Žiča i zahvaljujući slici, despota Đurđa sa ženom i petoro dece, na njoj sačuvan je njegov lik. Ova povelja je dokaz da je despot Đurađ Branković nastavio tradiciju vladara Nemanjića da grade, obnaljaju i pomažu pravoslavne manastire i crkve.
Hram Svetog Georgija je najupečatljiviji i svojom veličinom i lepotom potisnuo je sve ostale objekte u drugi plan. Ovo je treći po veličini hram u Srbiji i nalazi se u centru grada. (Najveći hram u Srbiji je Hram Svetog Save u Beogradu a drugi po veličini je Hram Vaskrsenja Gospodnjeg u Valjevu.) Zidan je od belog mermera, između 1850. i 1854. godine, po ugledu na manastir Manasiju. Ima pet kupola i visoki zvonik. Zanimljivi su stubovi u unutrašnjosti hrama koji daju eleganciju unutrašnjoj arhitekturi.
Dve ade nalaze se u blizini Velika (širina oko 1,2 km, dužina 5 km) i Mala (širina oko 200 m, dužina 1500 m). Ostaje pitanje koliki je njihov turistički potencijal.
Stopama Đurđa Brankovića pisac Ljiljana Šarac vodi nas kroz prošlost i njegov život. Predstavlja njegov životni put i preuzimanje vladarske pozicije, opisuje gradnju Smederevske tvrđave istovremeno priča o Smederevu, gradu jednoj od prestonica Srbije.
Krenula sam da obiđem za mene najvažnje tačke koje sam navela: muzej, pećinu, banjski park, planinu i Orašac – mesto važno za istoriju.
Zbirka skulptura sa festivala ’’Svet keramike’’ nalazi se na spratu. Kolekciju čini deo skulptura koje su nastale tokom prethodnih 30 godina festivala i vredi je pogledati. Nasuprot belim mermernim skulpturama koje su nastale tokom simpozijuma ’’Beli Venčac’’ i koje su raspoređene u banjskom parku na otvorenom prostoru zbirka keramike ostavlja utisak i bojama. Glina je materijal kroz koji su umetnici oblikovali i izrazili svoje ideje.
Danas u selu postoji Istorijski muzej (koji je deo muzeja u Aranđelovcu) u kome je postavka o Prvom srpskom ustanku, crkva iz druge polovine XIX i Spomen škola iz prve polovine XX veka. Spomenik Karađorđu od venčačkog belog mermera podignut je ispred škole.
On je glavna atrakcija, 
Prilikom silaska niz brdo sedam na jednu klupu pored manjeg vodopada koji u tri kristalno čista mlaza silazi niz manju kamenu, prepreku koja mu daje priliku da bude atraktivan. Voda se sliva i lagano otiče dalje do sledeće prepreke. Sedim u prijatnoj hladovini, posmatram kristalno čistu vodu koja žubori tu pored mene…
Snaga prirode i moć vode skupile su se u ovom mestu, netaknutoj prirodi božanske lepote duboko sakrivenoj u planini Zlatibor. Bistra, providna voda blago je ovog kraja.
Mineralna voda iz Bukovičke banje ima vadozno poreklo. Vadozna voda je podzemna voda koja se nalazi u posebnom pojasu ispod Zemljine površine koji je nastao prolaskom površinske vode kroz zemljište i pukotine stena.
Na Simpozijumu ‘’Beli Venčac’’ do sada je učestvovalo oko 200 umetnika a nastalo više od 200 umetničkih dela. Ukupno 109 skulptura nalazi se u Aranđelovcu od toga 69 u samom parku Bukovičke banje na otvorenom. Zato park Bukovičke banje predstavlja najveću galeriju skulptura na otvorenom.
Novi Sad je trebalo da bude Evropska prestonica kulture za 2021. godinu ali zbog pandemije titula se prenosi u 2022. godinu.
Najveći gradski trg nastao u 18. veku sa spomenikom u sredini. Spomenik Svetozaru Miletiću rad je vajara Ivana Meštrovića. Svetozar Miletić bio je doktor prava, advokat i novinar (vlasnik i urednik novina ‘’Zastava’’). Dva puta bio je gradonačelnik Novog Sada, poslanik u ugarskom i hrvatskom saboru i najuticajniji srpski političar u Austrougarskoj. Stojim na trgu, posmatram tu ogromnu siluetu u pokretu sa podignutom rukom i kao da čujem njegove reči, koje podsećaju: ’’za slobodu se mora boriti stalno’’. Danas zvuče kao velika filozofska misao.
Zgrada neobičnog imena ali lepog izgleda privukla mi je pažnju. Izgrađena je 1770. godine. Zgradu je kupio Platon Atanacković, vladika Bački i zaveštao je Srpskom akademskom institutu.
Vasa Čarapić, Zmaj od Avale, istorijska je ličnost o kojoj većina malo zna. Među njima bila sam i ja. Odlaskom do planinarskog doma ’’Čarapićev brest’’ i obilaskom spomenika posvećenog ovom vojvodi, knezu i hajduku istražila sam više da saznam ko je bio Vasa Čarapić, koji je živeo samo 36 godina.
Na inicijativu dr Petra Kostića, osnivača Planinarsko-smučarskog društva ”Avala”, 1950. godine izgrađena je zgrada planinarskog doma ”Čarapićev brest’’. Naziv doma asocira na šest brestova koji su nalazili na tom mestu u vreme kada je Vasa Čarapić okupljao narod oko sebe i pozivao na ustanak protiv Turaka.
Televizijski toranj je simbol Avale. Stari toranj izgrađen je 1965. a srušen 1999. godine. Obnovljen je 2009. godine, visok je 204 metra i za jedan metar viši od prethodnog. Do vidikovca, na 122-om metru, stiže se liftom sa koga je prelep pogled na Beograd i okolinu Avale.
Meštani Belog potoka inicirali su izgradnju crkve brvnare u blizini tornja na Avali. Podignuta je u srpsko-vizantijskom stilu 2017. godine. Crkva je posvećena Svetom despotu Stefanu Lazareviću (sin kneza Lazara i kneginje Milice). Despot Stefan obnovio je grad Žrnov koji se nalazio na vrhu Avale a kog su sagradili Rimljani. Danas se na mestu Žrnova nalazi 
Penjući se ka vrhu Avale od Tornja prolazim pored hotela”Avala” i stižem do još jedanog izvora – izvora Ladne vode. Ime mu govori sve, voda je hladna kao led. Nalazi se na pravom mestu da osveži sve one koji idu ka vrhu i one koji se vraćaju. Uglavnom svi svrate na ovaj izvor koji je zanimljiv jer se nalazi blizu vrha planine.